Sự cố cạnh Capital Square 3: Trách nhiệm pháp lý nào cho chủ đầu tư? - Luật sư Đà Nẵng

Sự cố sụt lún nghiêm trọng trên đường Nguyễn Công Trứ cùng hàng loạt vết nứt tại nhà dân lân cận dự án Capital Square 3 (phường An Hải, TP Đà Nẵng) đặt ra hàng loạt câu hỏi pháp lý về trách nhiệm của chủ đầu tư dự án Công ty TNHH Bất động sản SIH.

Trong khi chính quyền đã yêu cầu tạm dừng thi công dự án tại vị trí sụt lún, người dân liên tục phản ánh về thiệt hại vật chất, mất an toàn hạ tầng, thì việc xác định trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự của chủ đầu tư là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo công bằng, minh bạch và trật tự pháp lý trong hoạt động xây dựng.

Để làm rõ những vấn đề pháp lý đặt ra, PV báo Công lý ghi nhận phân tích từ Luật sư Phan Đức Huỳnh (Công ty Luật hợp danh FDVN).

Vụ việc không chỉ dừng lại ở sự cố kỹ thuật, mà là vấn đề pháp lý của chủ đầu tư

Nhận định về những trách nhiệm pháp lý đối với Chủ đầu tư dự án Capital Square 3 khi để xảy ra sự cố gây thiệt hại cho nhà dân và hạ tầng đô thị, Luật sư Phan Đức Huỳnh, cho biết: Trong trường hợp xác định được nguyên nhân “hố tử thần” trên đường Nguyễn Công Trứ và hàng loạt vết nứt xuất hiện tại nhà dân lân cận dự án Capital Square 3 xuất phát từ hoạt động thi công của dự án này, thì chủ đầu tư cũng như đơn vị thi công sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý liên quan đến bồi thường thiệt hại, khắc phục sự cố, và xử lý theo quy định pháp luật bao gồm trách nhiệm về dân sự, hành chính, thậm chí có thể cả trách nhiệm hình sự nếu có những hậu quả nghiêm trọng.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 thì bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào gây thiệt hại cho người khác đều phải có trách nhiệm bồi thường toàn bộ và kịp thời, bao gồm thiệt hại về tài sản, chi phí khắc phục và thiệt hại phát sinh khác. Bên cạnh đó, chủ đầu tư phải có trách nhiệm khắc phục sự cố sạt lở, hư hỏng hạ tầng bằng chi phí của mình và chấp hành các yêu cầu từ cơ quan nhà nước về báo cáo, đánh giá nguyên nhân, lập phương án xử lý sự cố, phòng ngừa tái diễn và đảm bảo an toàn cho khu vực dân cư bị ảnh hưởng.

Ngoài trách nhiệm về mặt dân sự, chủ đầu tư còn có thể bị xử phạt hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả có liên quan theo quy định tại Điều 17, Nghị định 16/2022/NĐ-CP, quy định về xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng.

Trường hợp sự cố gây hậu quả nghiêm trọng về an toàn xây dựng, các cá nhân có liên quan còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội Tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 298, Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 (ví dụ như các trường hợp gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên, làm chết người….).

Nghĩa vụ pháp lý bất khả khước từ của chủ đầu tư

Liên quan đến quy định pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và trách nhiệm trong hoạt động xây dựng đối với trường hợp này, Luật sư Phan Đức Huỳnh phân tích thêm: Trong trường hợp xảy ra sự cố xác định do lỗi từ hoạt động thi công làm hư hỏng nhà dân hoặc hạ tầng đô thị, trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu được xác định theo cả Bộ luật Dân sự và pháp luật xây dựng.

Về nguyên tắc xây dựng, tại Điều 174 Bộ luật Dân sự 2015, quy định: “Khi xây dựng công trình, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản phải tuân theo pháp luật về xây dựng, bảo đảm an toàn, không được xây vượt quá độ cao, khoảng cách mà pháp luật về xây dựng quy định và không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, người có quyền khác đối với tài sản là bất động sản liền kề và xung quanh”.

Điều 605 Bộ luật Dân sự 2015 quy định bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra: “Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.

Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường”.

Chủ thể có trách nhiệm bồi thường thiệt hại là chủ sở hữu/người chiếm hữu/người được giao quản lý công trình xây dựng. Trường hợp thiệt hại phát sinh trong quá trình thi công thì người thi công có lỗi sẽ phải liên đới bồi thường.

Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định tổ chức, cá nhân gây thiệt hại do hành vi của mình thì phải bồi thường. Việc bồi thường được thực hiện dựa trên nguyên tắc bồi thường toàn bộ và kịp thời đối với thiệt hại thực tế và các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng.

Đối với hoạt động xây dựng, Điều 111 Luật Xây dựng 2014 nêu rõ chủ đầu tư và nhà thầu phải bảo đảm an toàn cho công trình ngầm và các công trình liền kề; nếu để xảy ra sự cố thì phải kịp thời khắc phục và bồi thường.

Đồng thời, Nghị định 06/2021/NĐ-CP, Điều 47 quy định trách nhiệm của các bên khi sự cố công trình gây thiệt hại cho khu vực xung quanh. Trường hợp có vi phạm quy định an toàn, các chủ thể liên quan còn có thể bị xử phạt theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP.

Như vậy, pháp luật hiện hành đặt nghĩa vụ trực tiếp lên chủ đầu tư và nhà thầu trong việc phòng ngừa rủi ro và bồi thường đầy đủ khi thiệt hại phát sinh.

Khi chưa có kết luận nguyên nhân, người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Ở nhiều dự án khác, việc kéo dài thời gian xác định nguyên nhân khiến người dân rơi vào tình thế bất lợi: thiệt hại ngày càng nặng nhưng không biết bấu víu vào đâu, còn chủ đầu tư thường né tránh trách nhiệm cho đến khi có kết luận giám định.

Hiện nay, Sở xây dựng thành phố Đà Nẵng chỉ mới công bố nguyên nhân của sự cố sụt lún trên đường Nguyễn Công Trứ. Còn đối với các hiện tượng nứt xuất hiện tại nhà dân ở khu vực lân cận Dự án vẫn chưa được xác định từ Cơ quan chức năng.

Trước tình huống này, theo Luật sư Phan Đức Huỳnh, người dân cần chủ động, khẩn trương ghi nhận hiện trạng bằng hình ảnh, video và đề nghị UBND phường An Hải, công an địa phương tiến hành lập biên bản xác nhận thiệt hại hoặc tiến hành lập vi bằng để làm chứng cứ.

Đồng thời, có văn bản yêu cầu chủ đầu tư đến làm việc, khảo sát, có biện pháp an toàn tạm thời và cam kết bồi thường sau khi có kết luận kỹ thuật.

Song song với đó, người dân có cũng cần đề nghị UBND thành phố, Sở Xây dựng kiểm tra, giám sát và tổ chức giám định nguyên nhân sự cố.

Trên cơ sở hồ sơ thiệt hại và kết quả giám định, trường hợp xác định nguyên nhân của các vết nứt xuất phát do lỗi từ các hoạt động thi công của Dự án, người dân bị ảnh hưởng thực hiện gửi yêu cầu bồi thường đến chủ đầu tư theo quy định để yêu cầu bồi thường thiệt.

Trường hợp chủ đầu tư không hợp tác hoặc thi công gây mất an toàn, người dân có thể trình báo về các sai phạm về xây dựng đến cơ quan chức năng có thẩm quyền hoặc khởi kiện ra tòa để yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Link bài báo: Sự cố cạnh Capital Square 3: Trách nhiệm pháp lý nào cho chủ đầu tư?

………………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

Tầng 8, Toà nhà Bluesea, số 205B Hoàng Hoa Thám, phường Bình Lợi Trung, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An:

1421 Nguyễn Tất Thành, phường Quỳnh Mai, Nghệ An