Cảnh báo từ nhóm "con ghét bố mẹ": Ranh giới cảm xúc và vi phạm pháp luật, trách nhiệm của quản trị viên như thế nào? - Luật sư Đà Nẵng

(ĐS&PL) – Đối với các nhóm như vậy, giải pháp phù hợp không nhất thiết là đóng nhóm hoặc cấm mọi nội dung tiêu cực về cha mẹ, điều cần thiết là xây dựng quy tắc cộng đồng rõ ràng, luật sư nêu quan điểm.

Mấy ngày gần đây, nhóm “con ghét bố mẹ” trên Facebook tăng thành viên nhanh chóng, từ khoảng 40.000 người ngày 28/9 lên hơn 191,7 nghìn người vào sáng 30/9 và vẫn đang có xung hướng gia tăng. Hiện tượng này đặt ra nhiều vấn đề cần suy nghĩ.. Số lượng thành viên đang có xu hướng tăng lên rất nhanh chóng. Tuy nhiên, vấn đề cần quan tâm là nội dung các câu chuyện được viết trên hội nhóm này.

Nội dung được phản ánh trên nhóm này khá đa dạng: có những bài chia sẻ về mâu thuẫn gia đình, áp lực học tập, cảm giác bị kiểm soát, bị so sánh; cũng có những nội dung đề cập đến việc bị cha mẹ la mắng, thậm chí bị đánh đập… các thành viên tương tác dưới hình thức ẩn danh cũng có, công khai cũng có. Sự xuất hiện và phát triển nhanh chóng của các hội nhóm trên mạng xã hội đang đặt ra nhiều vấn đề không chỉ về quan hệ gia đình mà còn về quyền bày tỏ cảm xúc, quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và trách nhiệm quản lý nội dung trên môi trường số.

Ranh giới giữa chia sẻ và vi phạm pháp luật

Trao đổi với PV ĐS&PL, Luật sư Nguyễn Loan, Công ty Luật Hợp Danh FDVN cho rằng, một bài viết kể lại trải nghiệm cá nhân sẽ khác với việc công khai thông tin nhằm xúc phạm, bôi nhọ hoặc gây thiệt hại cho người khác. Nếu thành viên đăng tải những lời lẽ chửi bới, hạ nhục cha mẹ, có thể phát sinh trách nhiệm liên quan đến việc xâm phạm danh dự, nhân phẩm.

“Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 xác định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Nếu người đăng công khai những thông tin về đời tư, hình ảnh, số điện thoại, địa chỉ, thông tin sức khỏe hoặc bí mật gia đình của cha mẹ mà không có căn cứ phù hợp, còn có thể phát sinh vấn đề về quyền riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình theo Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015.

Đặc biệt, nếu một thành viên bịa đặt hoặc loan truyền thông tin mà mình biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại cho người khác thì tùy tính chất, mức độ có thể bị xem xét về hành chính, dân sự hoặc thậm chí trách nhiệm hình sự về tội Vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự. Tương tự, hành vi xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị xem xét theo Điều 155 Bộ luật Hình sự.

Hiện nay, việc xử lý các hành vi vi phạm trong sử dụng mạng xã hội được đặt trong hệ thống quy định pháp luật: Luật An ninh mạng năm 2025; Nghị định 147/2024/NĐ-CP Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng; Nghị định 174/2026/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15. Đặc biệt là Luật trẻ em 2016 quy định về bảo vệ đời sống riêng tư, an toàn của trẻ em trên môi trường mạng”, luật sư Loan nêu.

Nữ luật sư cũng thông tin, từ ngày 05/3/2026, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được ban hành theo Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL, thay thế Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội được ban hành tại Quyết định số 874/QĐ-BTTTT ngày 17 tháng 6 năm 2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông. Bộ Quy tắc mới nhấn mạnh các nguyên tắc: tuân thủ pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, giao tiếp văn minh, sử dụng ngôn ngữ phù hợp và chịu trách nhiệm về hành vi của mình trên môi trường số.

Do đó, xét về văn hóa ứng xử, một hội nhóm hoàn toàn có thể là nơi để những người trẻ chia sẻ những trải nghiệm khó nói trong gia đình. Tuy nhiên, không gian đó không nên trở thành nơi để: chửi bới, miệt thị cha mẹ; “đấu tố” hoặc bôi nhọ cá nhân; công khai thông tin riêng tư; kêu gọi cộng đồng công kích một người; đe dọa hoặc kích động bạo lực; phát tán thông tin chưa được kiểm chứng.

Trách nhiệm của quản trị viên hội nhóm thế nào?

Ở góc nhìn pháp lý về trách nhiệm theo tiêu chuẩn cộng đồng của nền tảng, luật sư Loan phân tích, các nền tảng mạng xã hội Facebook, TikTok, Zalo và các nền tảng khác đều có cơ chế kiểm duyệt, xử lý nội dung và áp dụng biện pháp đối với tài khoản hoặc nhóm vi phạm. Đối với Admin, trách nhiệm không chỉ dừng ở việc “tạo nhóm” mà còn bao gồm việc thiết lập quy tắc, kiểm duyệt nội dung, xử lý bài viết và bình luận vi phạm, tiếp nhận phản ánh và sử dụng các công cụ quản trị của nền tảng. Đặc biệt, những nội dung có tính chất thù ghét, xúc phạm, đe dọa, quấy rối, tiết lộ thông tin cá nhân hoặc kích động bạo lực có thể bị nền tảng gỡ bỏ và áp dụng các biện pháp hạn chế đối với tài khoản, người quản trị hoặc chính nhóm đó.

Việc quản trị thiếu kiểm soát, để nội dung vi phạm xuất hiện và lan truyền kéo dài, hoặc chính Admin ghim, chia sẻ, khuyến khích những nội dung này, có thể làm phát sinh rủi ro theo chính sách của nền tảng; tùy tính chất và mức độ vi phạm, nền tảng có thể cảnh báo, gỡ nội dung, hạn chế tính năng, khóa tài khoản hoặc áp dụng biện pháp đối với nhóm.

“Trách nhiệm pháp lý là vấn đề đặc biệt cần lưu ý khi một hội nhóm có số lượng thành viên rất lớn. Theo Điều 36 Nghị định 147/2024/NĐ-CP, người quản trị nhóm cộng đồng có trách nhiệm quản lý nội dung đăng tải trên nhóm, trong đó có trách nhiệm ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật, thông tin ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và thông tin ảnh hưởng đến trẻ em, bao gồm cả nội dung bình luận của người sử dụng dịch vụ. Đáng chú ý, Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định trực tiếp về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội, trong đó xử lý hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân và đặt trách nhiệm đối với người quản trị nhóm trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền

Theo đó, admin không đương nhiên phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với mọi bài viết của thành viên, nhưng cũng không thể hoàn toàn đứng ngoài trách nhiệm quản lý nội dung. Mức độ trách nhiệm cần được xem xét dựa trên hành vi cụ thể của admin: họ có biết nội dung vi phạm hay không, có nhận được thông báo hay yêu cầu gỡ bỏ hay không, có xử lý hay tiếp tục để nội dung lan truyền, có trực tiếp viết, duyệt, ghim hoặc khuyến khích nội dung vi phạm hay không.

Đặc biệt, nếu admin biết rõ một nội dung có dấu hiệu vi phạm nhưng vẫn chủ động duy trì, ghim, quảng bá hoặc tổ chức cho cộng đồng công kích một cá nhân thì rủi ro pháp lý sẽ cao hơn đáng kể. Vì vậy, vai trò của admin không chỉ là “người lập nhóm”, mà còn là chủ thể có trách nhiệm quản trị không gian cộng đồng trong phạm vi pháp luật quy định”, luật sư Loan nêu quan điểm.

Về giải pháp, luật sư Loan cho rằng cần nhìn nhận ở cả 3 khía cạnh từ phía hội nhóm, gia đình và nhà trường và các cơ quan chức năng.

Theo đó, đối với các hội nhóm như vậy, giải pháp phù hợp không nhất thiết là đóng nhóm hoặc cấm mọi nội dung tiêu cực về cha mẹ. Điều cần thiết là xây dựng quy tắc cộng đồng rõ ràng, trong đó cho phép thành viên chia sẻ trải nghiệm, cảm xúc nhưng cấm: công khai thông tin nhận dạng và đời tư của người khác; đăng ảnh, số điện thoại, địa chỉ khi không có căn cứ phù hợp; vu khống, xúc phạm, đe dọa; kêu gọi truy tìm, công kích hoặc trả đũa cá nhân; kích động bạo lực; phát tán nội dung có nguy cơ gây tổn hại cho trẻ em.

Admin cũng cần có cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiểm tra, ẩn hoặc gỡ nội dung có dấu hiệu vi phạm và lưu lại thông tin cần thiết để xử lý khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Đặc biệt, nếu nhóm có nhiều người chưa thành niên tham gia, cần đặt vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng lên hàng đầu, tránh để không gian chia sẻ biến thành nơi trẻ bị dụ dỗ, lôi kéo hoặc tiếp xúc với những hành vi nguy hiểm.

Đối với gia đình và nhà trường, cha mẹ cần quan tâm, lắng nghe, chia sẻ, đồng hành cùng con trong quá trình trưởng thành và học tập. Cha mẹ cần học cách kết nối với con trẻ trong kỷ nguyên số.

Ở Nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục kỹ năng sống, văn hóa ứng xử trên mạng xã hội và tư vấn tâm lý học đường để trẻ có kênh giải tỏa cảm xúc an toàn.

Đối với các cơ quan chức năng pháp luật, cần phải tăng cường giám sát số, có thể áp dụng triển khai công cụ AI quét các từ khóa kích động thù hằn gia đình trên mạng xã hội để nhanh chóng phát hiện để có biện pháp điều hướng kịp thời.

Xử lý nghiêm các trang mạng có thông tin tiêu cực, có hành vi vi phạm: Bộ Khoa học và công nghệ phối hợp cùng Cơ quan Công an rà soát, yêu cầu nền tảng gỡ bỏ ngay lập tức các hội nhóm có thông tin độc hại, không đảm bảo vận hành theo tiêu chuẩn và quy định pháp luật; xử lý điểm một số trường hợp vi phạm nghiêm trọng (bao gồm cả Admin) để tạo tính răn đe.

Nguy cơ lan truyền cảm xúc tiêu cực

Quan sát sự việc và nhìn nhận vấn đề ở góc độ xã hội học, một chuyên gia (đề nghị không nêu tên) cho hay: Đa số các bài đăng sử dụng chế độ ẩn danh. Mạng xã hội đóng vai trò như một tấm màn che giúp người trẻ dễ dàng giải tỏa những bế tắc, ấm ức cá nhân mà không sợ bị lộ danh tính hay chịu sự trừng phạt trực tiếp từ gia đình.

Thuật toán đẩy bài viết lan truyền kết hợp với tâm lý tò mò, hùa theo hoặc hội chứng sợ bỏ lỡ khiến hội nhóm thu hút lượng tương tác khổng lồ.

Nhóm tương tác thực tế bao gồm 4 nhóm chính: người chia sẻ tổn thương; người tìm kiếm sự đồng cảm/xác thực; phụ huynh quan sát; và nhóm khuếch đại tiêu cực hoặc có ý đồ xấu.

Vị chuyên gia phân tích, từ câu chuyện này có thể thấy một số vấn đề:

Có vấn đề trong giao tiếp và khoảng cách thế hệ trong gia đình hiện đại: Các bài viết xoay quanh 4 nhóm mâu thuẫn lớn: áp lực học tập/bị so sánh với “con nhà người ta”; sự kiểm soát quá đà về điện thoại, chuyện tình cảm và lựa chọn cá nhân; sự thiếu thấu hiểu/lắng nghe trong gia đình; và các xung đột sinh hoạt nhỏ tích tụ lâu ngày. Đây là sự khủng hoảng về phương thức giao tiếp giữa cha mẹ và con cái. Khi các cuộc đối thoại trực tiếp trong gia đình thất bại hoặc không tìm được hướng giải quyết chung, trẻ mất đi niềm tin rằng mình sẽ được lắng nghe với những người thân trong gia đình.

Chuyển dịch không gian giải tỏa cảm xúc: Gia đình vốn là không gian an toàn truyền thống, nhưng khi trở thành nguồn gây áp lực, người trẻ có xu hướng tìm kiếm một không gian thay thế trên mạng. Việc chia sẻ với người xa lạ mang lại cảm giác được chấp nhận và đồng cảm mà không bị phán xét.

Nguy cơ lan truyền cảm xúc tiêu cực: Đa số bình luận mang tính an ủi, đồng cảm, nhưng khi một đứa trẻ đang tổn thương liên tục tiếp xúc với các thông điệp bất mãn, giận dữ và phủ định giá trị gia đình, nhận thức của trẻ dễ bị phiến diện hóa. Sự thù ghét hoặc tư tưởng cắt đứt mối quan hệ gia đình có thể bị bình thường hóa thông qua áp lực nhóm số.

Sự xuất hiện của người lớn trong nhóm cũng tạo ra một cuộc tranh luận thế hệ: Một bộ phận phụ huynh tiếp cận theo khung đạo đức truyền thống, lập tức gán nhãn, chỉ trích con cái là “bất hiếu”, “vô ơn” hay “được sướng quá hóa rồ”. Ngược lại, giới trẻ lớn lên trong bối cảnh đề cao bản sắc cá nhân, quyền tự quyết và ranh giới riêng tư. Khi phụ huynh tranh luận hay phán xét, không gian tâm sự bị xâm nhập, khiến người trẻ càng thu mình và mất kết nối sâu sắc hơn.

Về rủi ro xã hội: Trẻ vị thành niên bộc lộ điểm yếu tâm lý rất dễ trở thành mục tiêu bị kẻ xấu lợi dụng, dụ dỗ bỏ nhà, lừa đảo, thậm chí bắt cóc hoặc kích động hành vi tự hại.

Muốn trẻ thôi tìm đến các cộng đồng trực tuyến hay các nền tảng mạng xã hội để trút bỏ bức xúc về gia đình, phụ huynh cần giải quyết từ chính gốc rễ: tái thiết lập niềm tin và kênh đối thoại an toàn ngay trong gia đình.

Cần thay đổi tư duy và cách phản ứng ban đầu: Khi phát hiện con có tâm sự bất mãn hoặc tham gia các hội nhóm tiêu cực, cha mẹ cần tuyệt đối bình tĩnh. Không dùng quyền làm cha mẹ để áp đặt hay ngay lập tức ngắt lời, bao biện cho hành động của mình.

Lý do chính khiến trẻ tìm đến người xa lạ trên mạng là vì trẻ tin rằng mình không được lắng nghe hay thấu hiểu ở nhà. Cha mẹ cần tạo cho con cảm giác an toàn để con tự do bộc lộ cảm xúc mà không sợ bị trừng phạt hay gièm pha.

Ở lứa tuổi vị thành niên, nhu cầu khẳng định bản sắc cá nhân và quyền tự quyết phát triển rất mạnh. Cha mẹ nên giảm bớt sự kiểm soát quá nhiều về điện thoại, lịch trình, hay chuyện tình cảm cá nhân. Loại bỏ hoàn toàn thói quen so sánh con với “con nhà người ta” hay đặt áp lực thành tích quá tải vốn là nguồn gốc dồn nén tổn thương kéo dài.

Vị chuyên gia cũng lưu ý, trong thời đại AI phát triển bùng nổ, trẻ không chỉ than trách trên các nhóm Facebook ẩn danh, mà còn có xu hướng tìm đến các AI Chatbot để tâm sự, xin lời khuyên và trút bầu tâm sự. AI luôn kiên nhẫn, không biết giận giữ, không bao giờ ngắt lời hay phán xét, và sẵn sàng đồng cảm 24/7. Nếu gia đình thiếu sự lắng nghe, AI sẽ nhanh chóng trở thành “người bạn tâm giao” thay thế cha mẹ. AI có thể đưa ra giải pháp logic, nhưng không thể trao cho con một cái ôm, sự ấm áp hay tình yêu thương thực sự. Sự hiện diện chân thành và đồng cảm của cha mẹ là điều mà không thuật toán nào thay thế được.

Tuy nhiên, AI hay các cộng đồng mạng chỉ là công cụ hỗ trợ tạm thời, không thể thay thế mối quan hệ thực tế. AI còn tiềm ẩn rủi ro lộ thông tin cá nhân hay bị dẫn dắt bởi các nội dung cực đoan dẫn đến các sự việc đáng tiếc.