Quy định mới của pháp luật về điện Năng lượng Mặt trời theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngày 26/06/2026

Điều 1: Nghị định này quy định về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn.

– Nếu như trước đây, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) chỉ công nhận hai chủ thể chính: Bên phát điện (gió, mặt trời…) và Bên tiêu thụ trực tiếp (các tập đoàn, nhà máy lớn có mức tiêu thụ điện cao). Thì đến Nghị định 243/2026/NĐ-CP đã chính thức luật hóa vai trò của các công ty hạ tầng, đơn vị bán lẻ điện nội khu (ví dụ: Ban quản lý hoặc đơn vị vận hành điện trong các Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Cụm công nghiệp).

Điều 4:

1. Mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng  là hoạt động ký hợp đồng mua bán điện và giao nhận điện năng trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng giữa Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và Khách hàng sử dụng điện lớn theo quy định.

2. Mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện quốc gia là hoạt động mua bán điện và giao nhận điện năng giữa Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và Khách hàng sử dụng điện lớn (hoặc Đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm được ủy quyền)

1. Mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng là hoạt động giao kết hợp đồng mua bán điện và giao nhận điện năng trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, khách hàng sử dụng điện lớn, đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm theo quy định.

2. Mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện quốc gia là hoạt động giao kết hợp đồng mua bán điện và giao nhận điện năng giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, khách hàng sử dụng điện lớn, đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm (trừ khu đô thị, khu thương mại tự do) và các đơn vị có liên quan theo quy

Nghị định 243/2026/NĐ-CP cũng loại trừ “khu đô thị, khu thương mại tự do” nhằm mục đích ngăn chặn việc trục lợi chính sách hoặc làm phức tạp hóa thị trường điện bán lẻ tại các khu vực dân cư, đô thị.

Như vậy: Đối với mô hình Lưới điện kết nối riêng (DPPA tự sản tự tiêu/bán trực tiếp), Nhà nước trao quyền tự quyết hoàn toàn cho sự thỏa thuận giữa Đơn vị phát điện và Khách hàng lớn. Do dòng điện này không chạy qua lưới điện quốc gia, không gây áp lực lên hệ thống điều độ của EVN, nên Chính phủ đã mạnh dạn cắt bỏ hoàn toàn thủ tục đăng ký phát triển.

4. Sản lượng điện dư của Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà

Sản lượng điện dư của đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm (trong trường hợp đơn vị này đầu tư nguồn điện mặt trời mái nhà bán điện cho khách hàng sử dụng điện lớn theo cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng) đầu tư, lắp đặt nguồn điện mặt trời mái nhà bán cho Tổng công ty Điện lực, Công ty Điện lực không quá 50% sản lượng điện thực phát. Giá mua bán sản lượng điện dư là giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện công bố nhưng không cao hơn mức giá tối đa của khung giá phát điện của loại hình điện mặt trời mặt đất tương ứng.”

Theo đó, đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm (trong trường hợp đơn vị này đầu tư nguồn điện mặt trời mái nhà bán điện cho khách hàng sử dụng điện lớn theo cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng) đầu tư, lắp đặt nguồn điện mặt trời mái nhà được quyền bán điện dư từ 20% lên 50% cho Tổng công ty Điện lực, Công ty Điện lực. Đây là một quy định nhằm thúc đẩy năng  suất sản xuất của các đơn vị phát điện năng lượng tái tạo. Là cơ sở gia tăng nguồn cung  năng lược điện sạch cho lưới điện quốc .

5. Đối tượng được bán sản lượng điện dư

1. Đối tượng được bán sản lượng điện dư gồm:
a) Nguồn điện mặt trời mái nhà có đấu nối với hệ thống điện quốc gia thuộc quy mô công suất phát triển trong quy hoạch phát triển điện lực, kế hoạch thực hiện quy hoạch phát triển điện lực, phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh, trừ đối tượng quy định tại điểm b, điểm c khoản này;
b) Nguồn điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà của công trình nhà ở riêng lẻ có công suất nhỏ hơn 100 kW đấu nối vào lưới điện của Bên mua điện dư;
c) Nguồn điện mặt trời mái nhà của tổ chức, cá nhân lắp đặt trên mái công trình xây dựng tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia.

8. Sửa đổi, bổ sung Điều 14 như sau:
“1. Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được bán sản lượng điện dư theo quy định tại Nghị định này gồm:
a) Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ của hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ;
b) Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp hạ áp;

c) Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ lắp đặt tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối, liên kết với hệ thống điện quốc gia;
d) Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ lắp đặt tại công trình là tài sản công. Việc mua bán sản lượng điện dư của nguồn điện này phải bảo đảm tuân thủ quy định tại Nghị định này, quy định pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, quy định pháp luật khác có liên quan và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Bên bán điện dư;
đ) Nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ khác có đấu nối với hệ thống điện quốc gia và thuộc quy mô công suất phát triển trong quy hoạch phát triển điện lực, kế hoạch thực hiện quy hoạch phát triển điện lực, phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh.

Theo đó Nghị định 243 đã mở hẳn một điểm riêng (Điểm d), tạo hành lang pháp lý cho phép khối tài sản công bán sản lượng điện dư lên lưới, miễn là bảo đảm tuân thủ các quy định về quản lý tài sản công và phù hợp với chức năng nhiệm vụ của cơ quan đó. Đây là nguồn thu giúp các đơn vị công lập tối ưu hóa chi phí vận hành.

– hộ gia đình nhà ở riêng lẻ (Điểm a) và các nguồn đấu nối tại cấp điện áp hạ áp (Điểm b) đều có thể bán sản lượng dư không khống chế công suất đấu nối. Điều này vừa đảm bảo an toàn lưới điện tại chỗ, vừa cởi trói về mặt quy mô công suất cho người dân.