Feel free to go with the truth

Trang chủ / Dân sự / [NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Huỷ bản án do Tòa án cấp sơ thẩm chưa xác định chính xác căn nhà có trên đất là di sản thừa kế đang tranh chấp, có hiện trạng và diện tích như thế nào, cũng chưa tiến hành định giá căn nhà để làm căn cứ giải quyết vụ án

[NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Huỷ bản án do Tòa án cấp sơ thẩm chưa xác định chính xác căn nhà có trên đất là di sản thừa kế đang tranh chấp, có hiện trạng và diện tích như thế nào, cũng chưa tiến hành định giá căn nhà để làm căn cứ giải quyết vụ án

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[1] Đơn kháng cáo của các nguyên đơn ông Lê Minh H1, bà Lê Thị Ngọc L, ông Lê Minh L1 và đơn kháng cáo của các bà Lê Ngọc S, Lê Thị B, Lê Thị Ngọc H2 (do ông Phạm Minh H3 đại diện theo ủy quyền) được làm trong thời hạn luật định và phù hợp về hình thức, nên đủ điều kiện để được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm: các nguyên đơn có kháng cáo cùng người đại diện theo ủy quyền đều có mặt; các bị đơn vắng mặt nhưng có người đại diện theo ủy quyền có mặt; một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt, nhưng đã có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không rõ lý do. Do đó, căn cứ vào Điều 294 và Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử vụ án theo thủ tục chung.

[3] Về việc giải quyết nội dung vụ án:

[3.1] Các nguyên đơn khởi kiện, yêu cầu Tòa án chia thừa kế theo pháp luật đối với quyền sử dụng 03 (ba) thửa đất, gồm: thửa số 234, tờ bản đồ số 08; thửa số 111 và thửa số 148, cùng tờ bản đồ số 11. Tòa án cấp sơ thẩm đã nhận định tại trang 11 của bản án sơ thẩm như sau: “Thửa đất 111 và thửa đất 148, cụ D và cụ T7 hoàn toàn không có kê khai, đăng ký qua các thời kỳ; ông Lê Văn S1 là người đã kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1993 và đã được chỉnh lý biến động, hiện do ông S1 và vợ là bà Trần Ngọc L2 đứng tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án, các nguyên đơn cũng không cung cấp được chứng cứ chứng minh hai thửa đất 111 và 148 thuộc quyền sử dụng của cụ D, cụ T7 nên không có cơ sở xác định đây là di sản thừa kế của cụ D và cụ T7…; yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn và đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nguyên đơn về việc chia thừa kế thửa đất 111 và thửa đất 148 là không có căn cứ để chấp nhận”.

Tuy nhiên, trong phần quyết định của bản án sơ thẩm, Tòa án cấp sơ thẩm lại không tuyên về việc giải quyết yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn đối với quyền sử dụng thửa đất số 111 và thửa đất số 148, cùng tờ bản đồ số 11 là chưa giải quyết đầy đủ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[3.2] Ngoài yêu cầu chia thừa kế quyền sử dụng 03 thửa đất thì các nguyên đơn có tranh chấp chia thừa kế căn nhà của cụ D, cụ T7 có trên thửa đất số 234, tờ bản đồ số 08. Theo trình bày của các nguyên đơn thì các nguyên đơn vừa muốn chia thừa kế căn nhà (để ông S1 không được sở hữu riêng), nhưng cũng lại muốn sau khi chia thừa kế thì các anh chị em đứng đồng sở hữu và để căn nhà lại giao cho ông S1 quản lý, trông coi dùng vào việc thờ cúng. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì việc dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng là quyền của người lập di chúc (là người để lại di sản), chứ không phải quyền của những người thừa kế (là người hưởng di sản). Cụ D, cụ T7 chết đều không để lại di chúc nên không có cơ sở xác định phần nhà đất nào là phần di sản cụ D, cụ T7 để lại dùng vào việc thờ cúng.

Do vậy, Tòa án cần giải thích cho các đương sự hiểu là: Nếu các đương sự có yêu cầu chia thừa kế đối với căn nhà thì Tòa án sẽ chia, khi đã chia thừa kế thì căn nhà sẽ không còn là tài sản thuộc đồng sở hữu của 13 người thừa kế nữa, mà Tòa án sẽ chia bằng hiện vật cho những người thừa kế; trường hợp không thể chia bằng hiện vật thì sẽ giao căn nhà cho một trong những người thừa kế được quyền sở hữu; người thừa kế nhận hiện vật có trách nhiệm thanh toán giá trị kỷ phần cho những người thừa kế khác; hoặc nếu không có người thừa kế nào đồng ý nhận hiện vật thì sẽ chia thừa kế bằng giá trị khi phát mãi bán đấu giá căn nhà trong giai đoạn thi hành án.

Còn nếu không có yêu cầu chia thừa kế căn nhà thì Tòa án không giải quyết; việc để căn nhà dùng vào việc thờ cúng là sự tự nguyện thỏa thuận của các đương sự.

Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của bị đơn đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng giao căn nhà cho bị đơn sở hữu, bị đơn có trách nhiệm thanh toán giá trị kỷ phần cho những người thừa kế khác. Hơn nữa, mặc dù ông S1 không yêu cầu xem xét công sức quản lý, gìn giữ, bảo quản, tôn tạo di sản nhưng xét thấy yêu cầu của bị đơn đòi công nhận toàn bộ quyền sử dụng thửa đất số 234, tờ bản đồ số 08 là yêu cầu cao hơn yêu cầu đòi trích chia công sức, nên căn cứ vào tinh thần Án lệ số 05/2016/AL đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua thì Tòa án phải xem xét, quyết định trích chia cho bị đơn phần công sức quản lý, bảo quản, tôn tạo di sản khi giải quyết tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng thửa đất số 234.

Tòa án cấp sơ thẩm lại chia quyền sử dụng thửa đất số 234, tờ bản đồ số 08 thành 14 kỷ phần, đồng thời dành 01 (một) kỷ phần cho các bên đương sự dùng vào việc thờ cúng và giao cho ông S1 quản lý là không đúng quy định của pháp luật và chưa đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

[3.3] Cũng về căn nhà trên thửa đất số 234, tờ bản đồ số 08: Theo Biên bản khảo sát, đo đạc và định giá tài sản ngày 28/3/2017 thì phần nhà trên đất bao gồm nhà chính có diện tích 111,36 m² và nhà phụ có diện tích 105,6 m². Còn theo Trích đo bản đồ địa chính khu đất số 1 (tỷ lệ 1/100), có đóng dấu của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh V ngày 09/5/2017 thì trên thửa đất số 234 có 214,4 m² nhà tường + 85,4 m² công trình phụ + 143,2 m² sân xi-măng do ông S1, bà L2 đang quản lý, sử dụng.

Như vậy, diện tích nhà ở + công trình xây dựng trên đất qua 02 tài liệu cùng đo đạc năm 2017 lại không có sự thống nhất. Tòa án cấp sơ thẩm chưa xác định chính xác căn nhà của cụ D và cụ T7 có trên đất, nay là di sản thừa kế mà các đương sự đang tranh chấp, có hiện trạng và diện tích như thế nào, cũng chưa tiến hành định giá căn nhà để làm căn cứ giải quyết vụ án, là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung được.

[4] Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát cấp phúc thẩm đề nghị hủy bản án sơ thẩm là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên có căn cứ chấp nhận. Quan điểm của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nguyên đơn đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn và quan điểm của người đại diện theo ủy quyền của các bị đơn đề nghị sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng giao căn nhà của cụ D, cụ T7 cho bị đơn sở hữu, bị đơn thanh toán giá trị kỷ phần thừa kế cho các nguyên đơn đều không phù hợp với chứng cứ khách quan của vụ án và nhận định của Hội đồng xét xử phúc thẩm nên không được chấp nhận.

[NGUỒN BẢN ÁN SỐ: 1078/2026/DS-PT NGÀY: 30 -9-2026  CỦA TÒA PHÚC THẨM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH]

LINK PDF: BẢN ÁN SỐ: 1078/2026/DS-PT NGÀY: 30 -9-2026 

——-

Luật sư tại Đà Nẵng: 

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế: 

09 Nguyễn Huệ, Phường Thuận Hoá, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

146 Hoàng Hoa Thám, phường Gia Định, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

P.301, Tầng 3, số 63 Vũ Ngọc Phan, phường Láng, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An:

1421 Nguyễn Tất Thành, phường Quỳnh Mai, Nghệ An

Tầng 2, tòa nhà Cửa Tiền Phố, đường Hồ Hữu Nhân, phường Trường Vinh Tân, tỉnh Nghệ An

Luật sư tại Gia Lai:

Số 61 Phạm Văn Đồng, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai

Website: www.fdvn.vn    www.fdvnlawfirm.vn  www.diendanngheluat.vn

Email: fdvnlawfirm@gmail.com    luatsulecao@gmail.com

Điện thoại: 0772 096 999

Fanpage: https://www.facebook.com/fdvnlawfirm/

Legal Service For Expat:  https://www.facebook.com/fdvnlawfirmvietnam/

TỦ SÁCH NGHỀ LUẬT: https://www.facebook.com/SayMeNgheLuat/

DIỄN ĐÀN NGHỀ LUẬT: https://www.facebook.com/groups/saymengheluat/

KÊNH YOUTUBE: https://www.youtube.com/c/luatsufdvn

KÊNH TIKTOK: https://www.tiktok.com/@luatsufdvn

KÊNH TELEGRAM FDVN: https://t.me/luatsufdvn

Bài viết liên quan