[NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Hủy án Sơ thẩm vì thay đổi Hội thẩm nhưng không xét xử vụ án lại từ đầu là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng - Luật sư Đà Nẵng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[1] Thẩm quyền giải quyết vụ án: Quan hệ tranh chấp trong vụ án được Tòa án cấp sơ thẩm xác định là “Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu”; bị đơn có địa chỉ cư trú tại xã Bình Mỹ, huyện Bắc Tân Uyên (nay là phường Bình Cơ, Thành phố Hồ Chí Minh) nên nguyên đơn lựa chọn khởi kiện tại Tòa án nhân dân huyện Bắc Tân Uyên (nay là Tòa án nhân dân Khu vực 17 – Thành phố Hồ Chí Minh) thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền được quy định tại khoản 3, khoản 11 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Nguyên đơn ông Phạm Văn Chục và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Ngọc Trông kháng cáo trong thời hạn và thuộc trường hợp được miền án phí. Kháng cáo của ông Chục và bà Trông là hợp lệ.

[3] Về sự có mặt của các đương sự tại phiên tòa phúc thẩm: Đây là phiên tòa mở lần thứ hai, các đương sự đã được thông báo hợp lệ về phiên tòa. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm có ông Bùi Đức Xuất, bà Bùi Thị Hồng Xứ, ông Nguyễn Hoài Thương, ông Trương Chí Hoàng và ông Nguyễn Quốc Vũ vắng mặt và có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt đương sự này.

[4] Xét kháng cáo của bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì thấy rằng: Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 17/2025/QĐXXST-DS ngày 15/7/2925 của Tòa án nhân dân khu vực 17 – Thành phố Hồ Chí Minh, Hội thẩm nhân dân là ông Bồ Quốc Khánh và ông Đoàn Văn Lước, không có hội thẩm nhân dân dự khuyết. Đến ngày 29/7/2025, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 17 ra Quyết định thay đổi người tiến hành tố tụng số 12/QĐ-CA, thay đổi Hội thẩm nhân dân ông Bồ Quốc Khánh và phân công bà Đặng Thị Thanh thay thế ông Bồ Quốc Khánh. Theo Biên bản phiên tòa sơ thẩm và Biên bản bổ sung phiên tòa (bút lục từ 253 đến 260) thì diễn biến của phiên tòa sơ thẩm như sau: phiên tòa sơ thẩm đã được bắt đầu từ hồi 10 giờ 00 ngày 04/8/2025, với hai Hội thẩm nhân dân: bà Đặng Thị Thanh và ông Đoàn Văn Lước và đã tiến hành đến phần tranh tụng. Đến 11 giờ cùng ngày 04/8/2025, Hội đồng xét xử ra quyết định tạm ngừng phiên tòa để thu thập chứng cứ bổ sung và đưa thêm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Nguyễn Quốc Vũ tham gia tố tụng trong vụ án; thời gian mở lại phiên tòa vào hồi 9 giờ 00 ngày 15/8/2025. Trong thời gian tạm ngừng phiên tòa, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 17 ra Quyết định thay đổi người tiến hành tố tụng số 18/QĐ-CA ngày 11/8/2025 để phân công ông Bồ Quốc Khánh thay thế bà Đặng Thị Thanh tiến hành tố tụng với tư cách Hội thẩm nhân dân. Đây là trường hợp có Hội thẩm nhân dân không thể tiếp tục tham gia xét xử vụ án và không có Hội thẩm nhân dân dự khuyết để thay thế thành viên Hội đồng xét xử sơ thẩm. Theo quy định tại Điều 226 Bộ luật Tố tụng dân sự thì vụ án phải được xét xử lại từ đầu. Tuy nhiên, vào hồi 9 giờ 30 ngày 15/8/2025, Hội đồng xét xử với Hội thẩm nhân dân mới là ông Bồ Quốc Khánh đã không xét xử vụ án lại từ đầu mà tiếp tục phần tranh tụng và tuyên án là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, không thể khắc phục được.

[5] Kháng cáo của nguyên đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan về thủ tục tố tụng, yêu cầu hủy bản án sơ thẩm là có cơ sở chấp nhận. Quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tại phiên tòa về việc chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn và hủy bản án sơ thẩm là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[6] Khi thụ lý, giải quyết lại vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm có trách nhiệm tiến hành các thủ tục tố tụng theo quy định của pháp luật, xác định đúng và đầy đủ người tham gia tố tụng, thu thập chứng cứ làm rõ bản chất quan hệ dân sự giữa các bên và kết quả thực hiện các giao dịch nhằm bảo bảo đảm việc giải quyết vụ án toàn diện, triệt để, có căn cứ và đúng pháp luật.

[7] Về án phí phúc thẩm: Nguyên đơn ông Phạm Văn Chục và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Ngọc Trông thuộc trường hợp được miễn án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

[NGUỒN: Bản án số 347/2026/DS-PT NGÀY 03/3/2026 CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH]

LINK PDF: Bản án số 347/2026/DS-PT.

………………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

Tầng 8, Toà nhà Bluesea, số 205B Hoàng Hoa Thám, phường Bình Lợi Trung, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An: