NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:
[1] Về tố tụng: sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 26 tháng 5 năm 2025 bị đơn làm đơn kháng cáo. Nội dung, hình thức và thời hạn nộp đơn kháng cáo đúng quy định của pháp luật nên kháng cáo của bị đơn là hợp lệ. Tại phiên toà những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt mặc dù đã được tống đạt hợp lệ nhiều lần. Vì vậy, Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử vụ án theo quy định tại khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
[2] Về nội dung vụ án:
Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã hỏi ý kiến của các đương sự có thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án hay không nhưng các đương sự không thỏa thuận được. Do đó, Hội đồng xét xử tiếp tục phiên tòa xét xử vụ án theo thủ tục chung.
Xét kháng cáo của bị đơn: Sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện:
[2.1] Về việc các bên giao kết hợp đồng bảo hiểm, thời điểm xảy ra sự kiện bảo hiểm các bên đều thống nhất nên cấp phúc thẩm không tiến hành xem xét lại.
[2.2] Về giải thích hợp đồng: Theo nguyên tắc, các bên thừa nhận không ký kết hợp đồng bảo hiểm mà xác nhận chứng nhận bảo hiểm đã giao cho bên mua là văn bản có giá trị như hợp đồng bảo hiểm nên Giấy chứng nhận bảo hiểm có thể xem là một loại hợp đồng theo mẫu, bên cạnh đó:
Điều 21 của Luật kinh doanh bảo hiểm, quy định: Trong trường hợp hợp đồng bảo hiểm có điều khoản không rõ ràng thì điều khoản đó được giải thích theo hướng có lợi cho bên mua bảo hiểm”.
Khoản 2, Điều 16 của Luật kinh doanh bảo hiểm quy định: “Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm phải giải thích rõ cho bên mua bảo hiểm khi giao kết hợp đồng”,
Theo nội dung nguyên đơn trình bày: anh có ký kết hợp đồng bảo hiểm tàu cá với Công ty B1 – Phòng G thì anh chỉ nhận được bản sao Giấy chứng nhận bảo hiểm tàu cá số P-19/NAN/NV1/2400/000005 và Giấy chứng nhận bảo hiểm khai thác hải sản số P-19/NAN/NVU/2600/0100; ngoài ra anh cũng không được tư vấn và giải thích về những trường hợp loại trừ trách nhiệm bồi thường. Không được nhận hay thông báo gì về quy tắc bảo hiểm. Anh Q là người mua bảo hiểm, khi xảy ra sự kiện bảo hiểm đã thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình như trình báo với Đồn Biên phòng Q1; UBND phường Q và Công ty B1 biết để tiến hành điều tra, xác minh.
Vì vậy, trường hợp PJICO từ chối giải quyết bồi thường đối với tổn thất cháy chìm tàu NA-99188-TS thì nghĩa vụ chứng minh thuộc về bị đơn.
Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn không xuất trình thêm được chứng cứ mới thể hiện anh Hoàng Văn Q đã được tham gia tập huấn, tuyên truyền, phổ biến về bảo hiểm tàu cá và những điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm.
Về phía bên bán bảo hiểm cho rằng do việc triển khai hợp đồng bảo hiểm tàu cá theo Nghị định 67/2014/NĐ – CP nên phương pháp giải thích, hướng dẫn cho người mua bảo hiểm được công ty thực hiện tập trung tại địa phương theo hình thức “tập huấn”, với sự tham gia của chính quyền địa phương nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Đồng thời cũng không có bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào thể hiện khi ký “Giấy yêu cầu bảo hiểm” thì anh Q đã nhận được Quy tắc bảo hiểm và được giải thích đầy đủ các trường hợp loại trừ bảo hiểm, anh Q cũng không ký bất kỳ văn bản nào cam kết việc đã đọc và nhận được quy tắc bảo hiểm, việc giải thích các quy tắc bảo hiểm bằng hình thức trực tiếp. Trong Giấy yêu cầu bảo hiểm không thể hiện bất cứ nội dung nào về các quy định về bảo hiểm mà đơn thuần là các thông tin về người yêu cầu bảo hiểm, tỉnh trạng, đặc điểm của đối tượng (tàu cá) được bảo hiểm. Do đó, căn cứ vào các tài liệu chứng cử do các đương sự xuất trình, ý kiến của các đương sự tại phiên tòa thì không có tài liệu chứng cứ nào thể hiện anh Q đã được thông báo hay được giao nhận hợp lệ Quy tắc, điều khoản, biểu phí bảo hiểm thân tàu khai thác hải biết được việc đánh bắt cá tại vùng lộng là thuộc trường hợp loại trừ bảo hiểm mặt khác ngay tại Điều khoản loại trừ bảo hiểm của PJICO không giải thích thế nào là “Phạm vi hoạt động”, cũng không có quy định rằng tất cả các hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp đều thuộc trường hợp loại trừ bảo hiểm.
Bên cạnh đó tại Tại Giấy chứng nhận bảo hiểm khai thác hải sản số P-19/NAN/NVU/2600/0100 và Giấy chứng nhận bảo hiểm tàu cá số P-19/NAN/NV1/2400/000005 đều thể hiện: Phạm vi hoạt động (của tàu cá NA-99188-TS): “VÙNG BIỂN VÀ CÁC VÙNG NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN BIỂN VIỆT NAM”; tại Giấy sửa đổi bổ sung số E-19/NAN/NV1/2400.000005-01 ngày 27/02/2019 về điều kiện bảo hiểm cũng thể hiện ở phần thông tin mới “ĐIỀU KIỆN B, PHẦN 1 – QUY TẮC BẢO HIỂM THÂN TÀU ĐỐI VỚI TÀU HOẠT ĐỘNG TRÊN VÙNG BIÊN VÀ CÁC VÙNG NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN BIỂN VIỆT NAM”. Tại thời điểm xảy ra sự cố, tàu cá NA-99188-TS đang khai thác hải sản tại tọa độ thuộc vùng Lộng biển Việt Nam, thì vẫn thuộc “vùng Biển và các vùng nước liên quan đến biển Việt Nam”. Dù cho rằng nguyên đơn khai thác đánh bắt ngoài phạm vi cho phép nhưng tại Giấy chứng nhận bảo hiểm, PJICO vẫn ghi nhận bảo hiểm phạm vi hoạt động của tàu cá là “VÙNG BIỂN VÀ CÁC VÙNG NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN BIỂN VIỆT NAM”
Do đó, lỗi này của nguyên đơn thuộc về vi phạm hành chính chứ không thuộc trường hợp loại trừ bảo hiểm như ý kiến của bị đơn. Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận nội dung kháng cáo của bị đơn yêu cầu anh Q phải chịu một phần lỗi là không đúng quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm.
[2.4] Đối với nội dung PJICO cho rằng tổn thất ngư lưới cụ kèm theo tàu cá NA-99188-TS xảy ra cùng thời điểm tàu cá bị cháy, chìm ngày 14/01/2020 không thuộc phạm vi bảo hiểm và Do đó việc bố trí anh Hoàng Văn P không có chứng chỉ, bằng cấp hợp lệ theo quy định, là hành vi vi phạm khoản 6, Điều 8 Luật giao thông đường thủy nội địa năm 2004, được sửa đổi, bổ sung năm 2014.
Xét thấy, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tàu bị cháy, chìm là do nguyên nhân chập điện và không có tác động từ con người và như đã phân tích ở trên, do không có cơ sở để áp dụng quy định loại trừ trách nhiệm bảo hiểm đối với tàu cá của anh Hoàng Văn Q nên PJICO phải có nghĩa vụ bồi thường cho anh Hoàng Văn Q.
Từ những nhận định trên, Toà án cấp sơ thẩm đã giải thích hợp đồng bảo hiểm như sau: Trong trường hợp hợp đồng bảo hiểm có điều khoản không rõ ràng thì điều khoản đó được giải thích theo hướng có lợi cho bên mua bảo hiểm, từ đó xem xét yêu cầu trả lãi suất do chậm bồi thường, trách nhiệm bồi thường, mức bồi thường tổng số tiền 13.229.160.000 đồng (Trong đó số tiền bảo hiểm thân tàu là 7.260.000.000 đồng; ngư lưới cụ 3.383.800.000 đồng; tiền lãi chậm trả 2.585.360.000 đồng) và buộc PJICO bồi thường toàn bộ thiệt hại xảy ra cho nguyên đơn là có căn cứ, cần chấp nhận.
Các vấn đề khác như quyền của phía ngân hàng là thụ hưởng giá trị bồi thường trong hợp đồng bảo hiểm không bị kháng cáo, kháng nghị nên HĐXX không xem xét.
[3] Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.
[NGUỒN BẢN ÁN SỐ 111/2025/DS-PT NGÀY 25/9/2025 CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH NGHỆ AN]
LINK PDF: BẢN ÁN SỐ 111/2025/DS-PT
…………….
Luật sư tại Đà Nẵng:
Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng
Luật sư tại Huế:
366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế
Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:
146 Hoàng Hoa Thám, phường Gia Định, thành phố Hồ Chí Minh
Luật sư tại Hà Nội:
Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội
Luật sư tại Nghệ An:
1421 Nguyễn Tất Thành, phường Quỳnh Mai, Nghệ An
Tầng 2, tòa nhà Cửa Tiền Phố, đường Hồ Hữu Nhân, phường Trường Vinh Tân, tỉnh Nghệ An
Luật sư tại Gia Lai:
Số 61 Phạm Văn Đồng, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai
Website: www.fdvn.vn www.fdvnlawfirm.vn www.diendanngheluat.vn
Email: fdvnlawfirm@gmail.com luatsulecao@gmail.com
Điện thoại: 0772 096 999
Fanpage: https://www.facebook.com/fdvnlawfirm/
Legal Service For Expat: https://www.facebook.com/fdvnlawfirmvietnam/
TỦ SÁCH NGHỀ LUẬT: https://www.facebook.com/SayMeNgheLuat/
DIỄN ĐÀN NGHỀ LUẬT: https://www.facebook.com/groups/saymengheluat/
KÊNH YOUTUBE: https://www.youtube.com/c/luatsufdvn
KÊNH TIKTOK: https://www.tiktok.com/@luatsufdvn
KÊNH TELEGRAM FDVN: https://t.me/luatsufdvn
