[NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Hủy bản án sơ thẩm do Tòa án cấp sơ thẩm buộc Bị đơn chịu án phí có giá ngạch trong vụ án dân sự không có giá ngạch, đối tượng tranh chấp là nhà đất đang được giải quyết ở một vụ án khác. - Luật sư Đà Nẵng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh được ban hành trong hạn luật định; đơn kháng cáo của chị Trần Thị Kim P, chị Trần Thị Thu H2, anh Trần Ngọc P1 và bà Nguyễn Thị M làm trong hạn luật định, đủ điều kiện để thụ lý giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Xét kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, thấy rằng: Tranh chấp giữa Nguyên đơn với Bị đơn là tranh chấp về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Toà án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn, buộc Bị đơn giao trả nhà đất 654A Lũy Bán Bích cho Nguyên đơn. Đây là vụ án dân sự không có giá ngạch theo quy định tại khoản 2 Điều 24 và điểm a khoản 2 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí Toà án nên đương sự chỉ phải chịu án phí không có giá ngạch. Tòa án cấp sơ thẩm buộc Bị đơn chịu án phí có giá ngạch là không đúng quy định trên.

[3] Xét kháng cáo của chị P, chị H2, anh P1 và bà M, thấy rằng: Ông Trần Ngọc K và bà Nguyễn Thị M chung sống với nhau từ năm 1972, có 03 người con chung là chị Trần Thị Thu H2, anh Trần Ngọc P1 và chị Trần Thị Kim P. Nguồn gốc nhà đất 654A Luỹ Bán Bích do ông Trần Ngọc K nhận chuyển nhượng của ông Lý H4 vào ngày 25/3/1989. Năm 1990, ông K và bà M ly hôn, có chia tài sản chung là nhà đất tại số A L, Phường A, quận T (theo Quyết định Công nhận thuận tình ly hôn số 55/TTLH ngày 09/4/1990 của Toà án nhân dân quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh), nhưng không đề cập đến nhà đất 654A Luỹ Bán Bích.

[4] Để làm thủ tục đăng ký nhà đất nêu trên, ngày 12/10/2005, ông K làm Tờ tường trình và cam kết về việc thất lạc bản chính giấy tờ nhà; ngày 20/10/2005, bà M làm Giấy xác nhận nhà đất trên là tài sản riêng của ông K. Trên cơ sở đó, ông K được cấp GCNQSD đất đối với một phần thửa số 46, tờ số 45 (BĐĐC), diện tích 117,3m2 tại địa chỉ số F L, phường T, quận T (có tài sản gắn liền với đất) vào ngày 23/01/2006.

[5] Ngày 12/6/2017, Tòa án nhân dân quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh thụ lý hồ sơ vụ án số 556/2017/TLST-HNGĐ giữa nguyên đơn là bà Nguyễn Thị M với bị đơn là ông Trần Ngọc K về “Tranh chấp chia tài sản sau khi ly hôn” đối với nhà đất 654A Luỹ Bán Bích; đến ngày 01/3/2018, ông K ký hợp đồng chuyển nhượng nhà đất trên cho con rể là anh Vũ Trọng H với giá 1.700.000.000 đồng; anh H được cập nhật sang tên ngày 10/3/2018, nhưng chưa nhận tài sản chuyển nhượng. Ngày 23/9/2019, Toà án nhân dân quận Tân Phú ban hành Quyết định số 819/2019/QĐST-HNGĐ, chuyển vụ án cho Toà án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh giải quyết theo thẩm quyền. Tại phiên tòa phúc thẩm, các bên đương sự xác 8 nhận vụ án trên vẫn đang được Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thụ lý, giải quyết.

[6] Ngày 29/5/2019, anh H khởi kiện yêu cầu Toà án buộc Bị đơn và những người đang quản lý nhà đất trên (chị Trần Thị Thu H2, anh Lê Quang L, trẻ Lê Quang P2 và trẻ Lê Quang T) giao trả tài sản cho anh H.

[7] Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 600/2024/DS-ST ngày 30/8/2024 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn, buộc Bị đơn bàn giao nhà đất 654A Lũy Bán Bích cho anh H.

[8] Xét thấy:

[8.1] Về tố tụng: “Tranh chấp chia tài sản chung sau khi ly hôn” giữa bà M với ông K và “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất” giữa anh H với ông K và bà H1 đều có đối tượng tranh chấp là nhà đất 654A Luỹ Bán Bích. Hai vụ án đều do Toà án nhân dân quận Tân Phú thụ lý giải quyết, sau đó có quyết định chuyển vụ án cho Toà án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh giải quyết theo thẩm quyền. Khi giải quyết tranh chấp, lẽ ra Toà án cấp sơ thẩm phải nhập 02 vụ án này lại để giải quyết đúng đắn, triệt để tranh chấp của các bên. Trường hợp muốn giải quyết riêng lẻ từng vụ án thì phải giải quyết tranh chấp tài sản chung của vợ chồng trước (đã được thụ lý trước), rồi mới có cơ sở để giải quyết tranh chấp về hợp đồng chuyển nhượng tài sản do một bên định đoạt. Trong khi vụ án tranh chấp tài sản chung sau khi ly hôn chưa được giải quyết, thì Toà án đã giải quyết tranh chấp về hợp đồng chuyển nhượng tài sản, đồng thời quyết định công nhận hợp đồng chuyển nhượng giữa các bên đối với tài sản tranh chấp nêu trên. Quyết định của Toà án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự trong vụ án tranh chấp tài sản chung sau khi ly hôn giữa bà M với ông K.

[8.2] Về nội dung: Tại Bản tự khai ngày 17/10/2017 (và các lời khai sau đó), ông K khai nhà đất 654A Lũy Bán B là tài sản chung của Ông với bà M (theo Quyết định giao đất cho hộ dân làm nhà ở số 270/QĐ-UB ngày 29/5/1989 của Ủy ban nhân dân Thành phố H); thời điểm làm thủ tục hợp thức hoá nhà đất này thì ông K và bà M đã ly hôn, nếu đưa bà M vào đứng tên đồng sở hữu sẽ phát sinh nhiều thủ tục phiền phức nên ông K và bà M đã thoả thuận, bà M làm Giấy xác nhận nhà đất trên là tài sản riêng của ông K. Lời trình bày của ông K hoàn toàn phù hợp với lời khai của bà M về lý do bà M làm giấy xác nhận nhà đất trên là tài sản riêng của ông K. Thời điểm ông K làm bản tự khai trên xảy ra trước thời điểm ông K ký hợp đồng chuyển nhượng nhà đất 654A Lũy Bán Bích cho anh H (vào ngày 01/3/2018). Mặt khác, nhà đất tranh chấp được hình thành trong thời kỳ hôn nhân giữa ông K với bà M nên đây là các tình tiết làm cơ sở để giải quyết tranh chấp về tài sản chung giữa ông K với bà M. Ông K với anh H ký kết hợp đồng chuyển nhượng nhà đất 654A Lũy Bán Bích khi tài sản này đang có tranh chấp nên bị vô hiệu, đồng thời giá chuyển nhượng là 1.700.000.000 đồng đối với nhà đất nêu trên có dấu hiệu giả tạo về giá.

[9] Với những vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và thiếu sót trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ nêu trên của Toà án cấp sơ thẩm đã ảnh hưởng đến 9 quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự nên theo quy định tại khoản 2 Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự, cần hủy Bản án sơ thẩm để giải quyết sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật. Khi giải quyết lại vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm cần nhập vụ án này với vụ án tranh chấp tài sản chung sau khi ly hôn để giải quyết đúng đắn vụ án.

[NGUỒN BẢN ÁN SỐ 412/2024/DS-PT NGÀY 05-5-2025 CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH]

LINK PDF: BẢN ÁN SỐ 412/2024/DS-PT

…………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

146 Hoàng Hoa Thám, phường Gia Định, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

P.301, Tầng 3, số 63 Vũ Ngọc Phan, phường Láng, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An: