ĐIỂM MỚI NGHỊ ĐỊNH 96/2026/NĐ-CP HƯỚNG DẪN LUẬT ĐẦU TƯ 2025 CÓ HIỆU LỰC TỪ NGÀY 31/3/2026 - Luật sư Đà Nẵng

Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Nghị định số 96/2026/NĐ-CP (“Nghị định 96”) hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Đầu tư 2025 do Chính phủ ban hành chính thức có hiệu lực. Với nhiều cải cách mang tính bước ngoặt, Nghị định 96 được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn, cải thiện môi trường đầu tư và thu hút các dự án công nghệ cao, chiến lược vào Việt Nam. Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý nhất, cụ thể như sau:

Thủ tục đầu tư đặc biệt cho dự án tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế

Một trong điểm mới mang tính đột phá của Nghị định 96/2026/NĐ-CP là việc cụ thể hóa “Thủ tục đầu tư đặc biệt” (quy định từ Điều 46 đến Điều 50). Theo đó, từ ngày 01/3/2026, Nhà đầu tư được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư đặc biệt đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế, trừ dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ.

Thay vì như trước đây, tất cả mọi dự án đầu tư đều phải qua quy trình gồm nhiều bước thực hiện như Chấp thuận chủ trương đầu tư (nếu có), cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, cấp Giấy phép xây dựng, Thẩm định phòng cháy chữa cháy, cấp Giấy phép môi trường … . Nhà đầu tư mất nhiều thời gian chờ các cơ quan cấp phép, vô tình kéo dài thời gian chuẩn bị, hoàn thành các thủ tục pháp lý để thực hiện dự án đầu tư của mình.

Tuy nhiên, hiện tại, Nhà đầu tư cần nộp hồ sơ kèm theo văn bản cam kết đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định của pháp luật về xây dựng, bảo vệ môi trường, chuyển giao công nghệ, phòng cháy, chữa cháy của dự án đầu tư trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế. Nhà đầu tư có trách nhiệm thực hiện các cam kết về xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy và chịu trách nhiệm về việc không thực hiện đúng cam kết của mình. Ban quản lý các khu kinh tế, khu công nghệ cao có trách nhiệm đánh giá hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Cơ chế này chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” của cơ quan quản lý nhà nước, giúp nhà đầu tư giảm thiểu chi phí tuân thủ và rút ngắn đáng kể thời gian đưa dự án vào vận hành.

Bên cạnh đó, để đảm bảo tính nghiêm minh, Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước. Trường hợp dự án không đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đã cam kết thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét xử phạt vi phạm hành chính, ngừng, chấm dứt hoạt động hoặc thực hiện các hình thức xử lý khác theo quy định của pháp luật.

Cập nhật danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và ban hành danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư mới

So với Nghị định 31/2021/NĐ-CP trước đây, Phụ lục I của Nghị định 96 đã bổ sung ngành, nghề hoạt động xây dựng của nhà thầu nước ngoài vào danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, qua đó nâng tổng số ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường lên 62 ngành, nghề.

Bên cạnh đó, với mục đích khuyến khích phát triển và tái cấu trúc trọng tâm ngành, nghề ưu đãi, Phụ lục II Nghị định 96 đã bổ sung một số ngành, nghề ưu đãi đầu tư. Cụ thể:

*Đối với ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư: Nhóm công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ thông tin, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp môi trường được mở rộng lên 16 ngành nghề (tăng 1 so với trước);

*Đối với ngành nghề ưu đãi đầu tư:

– Nhóm khoa học công nghệ, điện tử, cơ khí, vật liệu, công nghệ thông tin tăng lên 23 ngành nghề, trong đó bổ sung sản xuất sản phẩm thuộc danh mục công nghệ lưỡng dụng;

– Nhóm nông nghiệp tăng lên 13 ngành nghề, bổ sung các hoạt động liên quan đến sản xuất nguyên liệu, thuốc bảo vệ thực vật và thú y, cũng như dịch vụ phòng, chữa bệnh cho động vật, thủy sản;

– Nhóm bảo vệ môi trường và hạ tầng tăng lên 25 ngành nghề, với điểm mới như đầu tư chợ đầu mối và sản xuất thiết bị công nghiệp môi trường;

– Nhóm văn hóa – xã hội – thể thao – y tế được cơ cấu lại còn 8 ngành nghề, nhưng bổ sung lĩnh vực mang tính chiến lược là đào tạo nguồn nhân lực phục vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Những bổ sung này cho thấy định hướng rõ ràng trong việc ưu tiên nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ cao, y dược và các dự án có ý nghĩa chiến lược, qua đó tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nhà đầu tư nước ngoài có thể thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án trước khi có dự án đầu tư

Trước đây, nhà đầu tư nước ngoài phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư mới được thành lập doanh nghiệp để thực hiện dự án theo quy định tại Khoản 2 Điều 42 Luật Đầu tư 2020.

Nay, Điều 72 Nghị định 96 cho phép Nhà đầu tư nước ngoài được quyền thành lập tổ chức kinh tế (công ty) trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Tuy nhiên, doanh nghiệp này chỉ được hoạt động trong khuôn khổ các ngành nghề đã đăng ký và có thời hạn 12 tháng để hoàn tất thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Điều này giúp nhà đầu tư chủ động hơn, rút ngắn thời gian trong giai đoạn tiền khả thi.

Có thể nộp hồ sơ đầu tư trực tuyến bằng cách sử dụng chữ ký số

Trước đây, Nghị định 31/2021/NĐ-CP không quy định về việc nộp hồ sơ đầu tư qua hình thức trực tuyến và sử dụng chữ ký số trong hồ sơ đầu tư.

Một trong những cải cách quan trọng của Nghị định 96 là chính thức hóa quy trình nộp hồ sơ đầu tư điện tử sử dụng chữ ký số, thay thế dần phương thức nộp hồ sơ giấy truyền thống. Theo đó, nhà đầu tư thực hiện trình tự, thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư qua Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư theo các bước quy định tại Khoản 1 Điều 43 Nghị định 96 như sau:

Bước 1: Nhà đầu tư đăng ký tài khoản trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư.

Bước 2: Nhà đầu tư kê khai đầy đủ thông tin, tải lên các văn bản điện tử đã được ký số trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư. Sau khi hoàn thành việc gửi hồ sơ, nhà đầu tư nhận được Giấy biên nhận hồ sơ qua Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư.

Bước 3: Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ hoặc có nội dung cần làm rõ, cơ quan đăng ký đầu tư có trách nhiệm gửi thông báo cho nhà đầu tư để hoàn thiện hồ sơ trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ.

Bước 4: Trường hợp hồ sơ hợp lệ và đáp ứng điều kiện, cơ quan đăng ký đầu tư cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho nhà đầu tư trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ.

Vì vậy, hiện nay, thay vì nộp hồ sơ giấy như truyền thống, nhà đầu tư có thể nộp một hồ sơ với chữ ký số nêu trên để tiết kiệm thời gian thực hiện hồ sơ.

Bổ sung các trường hợp dừng giải quyết hồ sơ đầu tư

So với quy định cũ tại điểm c, d Khoản 1 Điều 6 Nghị định 31/2021/NĐ-CP chỉ dừng giải quyết hồ sơ đầu tư trong hai trường hợp như sau:

+ Nhà đầu tư không sửa đổi, bổ sung hồ sơ trong thời hạn đã được thông báo;

+ Nhà đầu tư không giải trình theo yêu cầu.

Hiện nay, Điều 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP đã bổ sung thêm các căn cứ dừng thủ tục đầu tư mới. Cụ thể, cơ quan đăng ký đầu tư sẽ dừng giải quyết hồ sơ, từ chối cấp, điều chỉnh Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, Quyết định chấp thuận nhà đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và các văn bản hành chính khác về đầu tư bằng văn bản trong các trường hợp như sau:

Nhà đầu tư không sửa đổi, bổ sung nội dung, thành phần hồ sơ;
Nhà đầu tư không giải trình theo yêu cầu trong thời hạn đã thông báo;
Nội dung đề xuất, điều chỉnh dự án/đề nghị cấp, điều chỉnh không đáp ứng yêu cầu, điều kiện;
Nộp hồ sơ sau thời gian quy định (có từ 02 nhà đầu tư trở lên cùng một hồ sơ hợp lệ đề nghị thực hiện dự án đầu tư tại một địa điểm).

Nghị định 96/2026/NĐ-CP thể hiện rõ định hướng của Chính phủ Việt Nam trong việc cải cách thể chế đầu tư theo hướng linh hoạt, hiện đại, có chọn lọc. Nhà đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng sạch, có thể kỳ vọng vào thủ tục nhanh gọn hơn, ưu đãi thực chất hơn. Tuy nhiên, để hưởng được các chính sách mới, chủ đầu tư cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ thể hiện năng lực tài chính, cam kết công nghệ và tuân thủ các điều kiện pháp lý đi kèm.

FDVN luôn sẵn sàng hỗ trợ khách hàng trong việc tư vấn, chuẩn bị hồ sơ đầu tư liên quan theo quy định của pháp luật.

…………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

146 Hoàng Hoa Thám, phường Gia Định, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An:

1421 Nguyễn Tất Thành, phường Quỳnh Mai, Nghệ An