[NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Khởi kiện sai người dẫn đến xác định sai tư cách tố tụng của các đương sự, làm ảnh hưởng đến việc xem xét hiệu lực hợp đồng và giải quyết hậu quả pháp lý khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu - Luật sư Đà Nẵng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án và đơn kháng cáo của ông Nguyễn Văn B1, bà Chung Thị T, ông Nguyễn Văn T1. Hội đồng xét xử xét thấy:

[1] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được xác lập giữa ông Huỳnh Văn P, bà Phạm Thị H với ông Nguyễn Văn Đ1, bà Nguyễn Mộng C. Do đó, quan hệ pháp luật tranh chấp phát sinh trực tiếp là từ hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Theo trình bày của ông Huỳnh Văn P, bà Phạm Thị H thì ông Nguyễn Văn Đ1 và bà Nguyễn Mộng C là bên trực tiếp xác lập giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông P và bà H; việc công nhận hay không công nhận hợp đồng sẽ làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt trực tiếp quyền và nghĩa vụ của ông Đ1, bà C. Vì vậy, ông Đ1 và bà C là chủ thể có nghĩa vụ trực tiếp trong quan hệ tranh chấp, bắt buộc phải tham gia tố tụng với tư cách bị đơn trong vụ án.

Tuy nhiên, nguyên đơn không khởi kiện ông Nguyễn Văn Đ1, bà Nguyễn Mộng C mà chỉ đưa các ông, bà này tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; đồng thời lại khởi kiện đối với bị đơn là ông Nguyễn Văn B1, bà Chung Thị T. Trong khi đó, ông B1 và bà T không phải là bên thực hiện giao dịch ký kết hợp đồng chuyển nhượng, không phát sinh quyền, nghĩa vụ trực tiếp từ hợp đồng; do đó ông B1, bà T không phải là người bị kiện trong tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Việc ông Nguyễn Văn B1 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ là kết quả của hoạt động quản lý hành chính về đất đai, không làm phát sinh nghĩa vụ hợp đồng và không làm phát sinh tư cách là bị đơn trong quan hệ tranh chấp hợp đồng giữa nguyên đơn ông P, bà H với ông Đ1, bà C.

[2] Căn cứ khoản 4 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, bị đơn trong vụ án dân sự là người bị nguyên đơn khởi kiện cho rằng đã xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Trong vụ án này, người bị cho rằng có nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng là ông Nguyễn Văn Đ1 và bà Nguyễn Mộng C, không phải ông Nguyễn Văn B1 và bà Chung Thị T.

Như vậy, nguyên đơn đã khởi kiện sai người, dẫn đến xác định sai tư cách tố tụng của các đương sự, đặc biệt là việc xem xét hiệu lực hợp đồng và giải quyết hậu quả pháp lý trong trường hợp hợp đồng bị tuyên vô hiệu.

[3] Đối với nội dung kháng cáo của ông T1 đồng ý chuộc lại đất với giá 10 chỉ vàng 24K; buộc ông P, bà H giao lại phần đất cho ông B1, bà T. Xét thấy ông T1 là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập trong vụ án và cấp sơ thẩm cũng không xem xét nên nội dung kháng cáo này của ông T1 không được cấp phúc thẩm chấp nhận.

[4] Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Văn B1, bà Chung Thị T, ông Nguyễn Văn T1. Sửa Bản án sơ thẩm số 125/2025/DS-ST ngày 19/8/2025 của Toà án nhân dân Khu vực 3 – Cà Mau theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Huỳnh Văn P và bà Phạm Thị H do khởi kiện sai chủ thể. Dành quyền cho nguyên đơn được khởi kiện lại vụ án khác theo đúng quy định pháp luật (nếu có yêu cầu).

[5] Xét đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau tại phiên tòa là phù hợp nên được Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.

[6] Về án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng: Do chấp nhận yêu cầu kháng cáo ông B1, bà T và ông T1, sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên nguyên đơn phải chịu.

[7] Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Nguyễn Văn B1, bà Chung Thị T, ông Nguyễn Văn T1 không phải chịu, đã được miễn dự nộp.

[NGUỒN: Bản án số 62/2026/DS-PT NGÀY 23/01/2026 CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH CÀ MAU

LINK PDF: Bản án số 62/2026/DS-PT

………………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

Tầng 8, Toà nhà Bluesea, số 205B Hoàng Hoa Thám, phường Bình Lợi Trung, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội