[NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Hủy án tranh chấp QSDĐ, yêu cầu bồi thường giá trị QSDĐ vì Tòa sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng - Luật sư Đà Nẵng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

1. Về thủ tục tố tụng

[1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn Công ty TNHH X (sau đây viết tắt là Công ty X) và Quyết định kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa (nay là Viện kiểm sát nhân dân khu vực 2 – Khánh Hòa), đảm bảo đúng quy định tại các Điều 272, 273, 279 và Điều 280 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên đủ điều kiện để Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, người làm chứng vắng mặt; căn cứ khoản 3
Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử giải quyết vắng mặt người làm chứng.

2. Về nội dung vụ án:

[1] Ngày 15/5/2023, Tòa án nhân dân thành phố Cam Ranh ban hành Thông báo số 115/2023/TB-TLVA về việc thụ lý vụ án dân sự và xác định quan hệ pháp luật là “Tranh chấp quyền sử dụng đất”; tuy nhiên, tài liệu trong hồ sơ thể hiện nguyên đơn chưa cung cấp các tài liệu xác định việc tranh chấp quyền sử dụng đất đã được hòa giải tại cơ sở theo quy định tại Điều 202, Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 và Điều 88 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai, là vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Ngày 20/3/2014, Ủy ban nhân dân thành phố C đã ban hành Quyết định số 613/QĐ-UBND về việc thu hồi đất của hộ ông, bà Trần Ngọc Minh thường T1 tại Tổ dân phố H, phường C, thành phố C (BL số 354); theo đó: “Thu hồi 23575,7m² đất do hộ ông, bà Trần Ngọc M1 đang quản lý sử dụng, để thi công công trình: Công viên Nghĩa trang P1 tại xã C và phường C, thành phố C, tỉnh Khánh Hòa. Thuộc thửa số 26B, tờ bản đồ trích đo địa chính số 674/2010/TĐ.BD, hồ sơ kỹ thuật thửa đất do Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất tỉnh Khánh Hòa lập ngày 12/8/2013“. Đồng thời, giao trách nhiệm thi hành cho Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố C, Ban quản lý dự án các công trình xây dựng C, Trung tâm phát triển quỹ đất C, Chi cục thuế C4, Ủy ban nhân dân phường C, Ủy ban nhân dân xã C và có phòng ban có liên quan.

[2.1] Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự đều trình bày có biết Quyết định số 613/QĐ-UBND về việc thu hồi đất của hộ ông Trần Ngọc M1 và thống nhất, không có ý kiến gì về trình tự, thủ tục thu hồi đất của quyết định nói trên. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa thu thập tài liệu, chứng cứ để xác định Quyết định thu hồi đất số 613/QĐ-UBND ngày 20/3/2014 Ủy ban nhân dân thành phố C có phát sinh hiệu lực hoặc đã được thi hành chưa, là vi phạm khoản 2 Điều 97 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Trường hợp quyết định hành chính nói trên đã phát sinh hiệu lực pháp luật thì cần xem xét, xác định vụ án có thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án hay không, theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2.2] Nội dung tranh chấp liên quan đến việc thu hồi, bồi thường hỗ trợ tái định cư theo quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường của Ủy ban nhân dân thành phố C nhưng Tòa cấp sơ thẩm không đưa các cơ quan được nêu tại tiểu mục [2.1] vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng theo quy định tại khoản 6 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Ngày 12/12/2003, nguyên đơn Công ty X có công văn số 01/12/2023/CV/PT gửi Tòa án nhân dân thành phố Cam Ranh về việc trình bày ý kiến đối với yêu cầu phản tố của bị đơn (BL số 103), nội dung văn bản thể hiện thực tế thửa đất số 26B (nay là thửa đất số 03) – tờ bản đồ số 01, ngoài hộ ông Trần Ngọc M1 còn có 02 hộ gia đình khác cùng tham gia khai hoang và đang sinh sống trên đất. Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 06/6/2025, Công ty X trình bày lý do chưa thực hiện việc bồi thường cho hộ ông M1 vì trên đất còn có 02 hộ dân khác là hộ ông Nguyễn Trung D2 và hộ ông Nguyễn Văn T2. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa yêu cầu nguyên đơn cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh lời trình bày của nguyên đơn là có căn cứ; chưa tiến hành xác minh có các hộ dân nào khác đang sinh sống trên diện tích đất 23.575,7m², thuộc thửa đất số 03, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại thôn H, xã C, thành phố C, tỉnh Khánh Hòa hay không; nếu đúng thì cần đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, theo quy định tại khoản 6 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[4] Với các vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng nêu trên nhưng cấp phúc thẩm không thể tự bổ sung được, nên Hội đồng xét xử có cơ sở chấp nhận Quyết định kháng nghị số 08/QĐ-VKS-DS ngày 26/7/2024 của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa về việc hủy toàn bộ bản án sơ thẩm số 33/2024/DS-ST ngày 16 tháng 7 năm 2024 của Tòa án nhân dân thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa (nay là Tòa án nhân dân khu vực 2 – Khánh Hòa).

[5] Về án phí dân sự:

[5.1] Án phí dân sự sơ thẩm: Nghĩa vụ chịu án phí được xác định lại khi giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

[5.2] Án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị hủy nên người kháng cáo không phải chịu án phí kháng cáo, theo quy định tại khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[Nguồn: Bản án số 140/2025/DS-PT ngày 05/9/2025 của TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA]

Xem file đính kèm toàn văn Bản án số: 140/2025/DS-PT

………………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

Tầng 8, Toà nhà Bluesea, số 205B Hoàng Hoa Thám, phường Bình Lợi Trung, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An: