[NGHIÊN CỨU LUẬT MỖI NGÀY] – Hủy án do đối tượng tranh chấp đã được giải quyết bằng bản án khác đang có hiệu lực. Việc Tòa án cấp sơ thẩm vẫn xét xử vụ án, chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng - Luật sư Đà Nẵng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Tòa án nhận dinh:

[1] Kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương và đơn kháng cáo của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan làm trong thời hạn luật định, đúng quy định pháp luật nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

Cấp phúc thẩm nhận thấy: Việc xem xét kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương ảnh hưởng đến việc giải quyết toàn bộ vụ án và ảnh hưởng đến việc xem xét yêu cầu kháng cáo của đương sự. Vì vậy, xét kháng nghị như sau:

[1.1] Nguyên đơn ông Nguyễn Văn N khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: Tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 11/02/2004 giữa cụ Nguyễn Văn L1 với bà Nguyễn Thị H đối với diện tích đất 1.285m², thuộc thửa đất số 58, 72-75-78 (125), tờ bản đồ số 37-3ĐK, tọa lạc tại khu A, phường P, thành phố T, tỉnh Bình Dương là vô hiệu; hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Đ 103400 (số vào số 1697 QSDĐ) ngày 07/4/2004 do Ủy ban nhân dân thị xã (nay là thành phố) Thủ Dầu M cấp cho hộ bà Nguyễn Thị H đối với diện tích đất 1.285m²; yêu cầu bà H và ông C trả lại cho ông N diện tích đất cụ L1 đã tặng cho ông N theo Giấy tương phân ngày 03/6/1997 theo đo đạc thực tế có diện tích 579,2m² (thuộc một phần diện tích đất nêu trên); yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản thừa kế của cụ LI để lại là phần đất theo đo đạc thực tế có diện tích 980,2m² (sau khi đã trừ phần đất đã tặng cho ông N) vì cho rằng, bà H đã giả mạo chữ ký của cụ L1 trong việc xác lập hợp đồng chuyển nhượng ngày 11/02/2004, để chuyển nhượng diện tích đất 1.285m² cho bà H. Đồng thời, một phần diện tích nêu trên, cụ L1 đã tặng cho ông N theo Giấy tương phân ngày 03/6/1997, ông N hiện đang quản lý, sử dụng đất, xây dựng nhà ở, vật kiến trúc trên đất.

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã thu thập trong hồ sơ vụ án, thấy rằng: Xuất phát từ hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 11/02/2004 giữa cụ Nguyễn Văn L1 với bà Nguyễn Thị H đối với diện tích đất 1.285m². Ngày 07/4/2004, Ủy ban nhân dân thị xã (nay là thành phố) Thủ Dầu M đã cấp quyền sử dụng cho hộ bà H. Ngày 16/3/2009, bà H, ông C đã ký kết với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đ1 Hợp đồng thế chấp 3 13 bên số H.0013/ILC HĐTC5, thể chấp quyền sử dụng đất nêu trên để bảo đảm cho nghĩa vụ trả nợ của Công ty TNHH MTV T5 đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đ1.

Quá trình thực hiện hợp đồng tín dụng đã ký kết, Công ty TNHH MTV T5 vi phạm nghĩa vụ trả nợ. Vì vậy, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đ1 đã khởi kiện vụ án kinh doanh thương mại về việc tranh chấp hợp đồng tín dụng. Tại Bản án kinh doanh thương mại số 09/2011/KDTM-ST ngày 22/4/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đ1 về việc Ngân hàng được quyền xử lý tài sản thế chấp đối với tài sản thế chấp nêu trên để thu hồi nợ.

Ngày 24/4/2017, Chánh án Tòa án nhân thành phố T có văn bản số 92/TA-VP và ngày 08/6/2017, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương có văn bản số 479/TA-KTNV&THA, kiến nghị kháng nghị theo thủ tục tái thẩm đối với Bản án kinh doanh thương mại số 09/2011/KDTM-ST ngày 22/4/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương. Vì cho rằng, theo Kết luận giám định số 1754/GĐ-PC54 ngày 08/10/2015 của Phòng K1 – Công an tỉnh B thì, “chữ ký Nguyễn Văn L1 trên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng dất không phải do một người ký”, đây là tình tiết để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm theo quy định tại Điều 352 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Tuy nhiên, ngày 29/8/2022, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Thông báo số 84/TB-TA, trả lời không có căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm.

Như vậy, đối tượng tranh chấp trong vụ này là diện tích đất 1.285m² (theo đo đạc thực tế có diện tích 1.559,4m²) đã được giải quyết bằng Bản án số 09/2011/KDTM-ST ngày 22/4/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, đang còn hiệu lực pháp luật, đã chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đ1 về việc xử lý tài sản thế chấp.

[1.2] Theo quy định tại Điều 354 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục tái thẩm đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án khác khi xét thấy cần thiết. Như vậy, lẽ ra khi Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Thông báo số 84/TB-TA, trả lời không có căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm. Trong trường hợp, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương vẫn cho rằng có căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm thì phải kiến nghị đến Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao để xem xét kháng nghị theo thẩm quyền. Đồng thời, phải tạm đình chỉ giải quyết vụ án để chờ kết quả giải quyết kiến nghị kháng nghị tái thẩm mới đủ căn cứ giải quyết vụ án.

Theo đó, trong trường hợp Bản án số 09/2011/KDTM-ST ngày 22/4/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương không bị kháng nghị tái thẩm, thì phải được thi hành theo đúng quy định pháp luật. Trường hợp bị kháng nghị tái thẩm hủy bản án thì phải nhập hai vụ án để giải quyết trong cùng một vụ án mới đảm bảo việc giải quyết vụ án đúng quy định pháp luật.

Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm vẫn tiến hành xét xử vụ án, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc xác định hợp đồng giữa ông L1 và bà H vào ngày 11/02/2004 là vô hiệu do giả tạo; hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; công nhận việc tặng cho quyền sử dụng đất của cụ L1 cho ông N; chia thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cụ L1 cho những người thừa kế. Đồng thời, lại tiếp tục kiến nghị Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ ChíMinh kháng nghị theo thủ tục tái thẩm đối với Bản án số 09/2011/KDTM-ST ngày 22/4/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng như đã phân tích nêu trên.

[2] Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nhưng chưa xem xét đến quyền và lợi ích hợp pháp của của bà H trong trường hợp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bị vô hiệu; chưa xem xét việc giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu; không xem xét đến quyền, lợi ích hợp pháp của Ngân hàng trong trường hợp hợp đồng thế chấp bị vô hiệu, phải hủy bỏ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang thế chấp, là ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi ích hợp pháp của đương sự.

[3] Từ những phân tích nêu trên, xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự. Do đó, quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao về việc thay đổi nội dung kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương đề nghị hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm là có căn cứ để chấp nhận. Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm để giải quyết lại đảm bảo đúng thủ tục tố tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự theo đúng quy định pháp luật.

[NGUỒN: BẢN ÁN SỐ 629/2025/DS-PT NGÀY 19/6/2025 CỦA TÒA ÁN NHÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH]

LINK PDF: BẢN ÁN SỐ 629/2025/DS-PT

………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

146 Hoàng Hoa Thám, phường Gia Định, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An: