Điều kiện phát sinh quyền tác giả đối với tác phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra theo nghị định 134/2026/NĐ-CP - Luật sư Đà Nẵng

Tình huống pháp lý: Thưa luật sư, gần đây tôi có sử dụng phần mềm vẽ tranh bằng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra một bộ tranh rất đẹp. Tôi chỉ cần nhập vài câu lệnh mô tả, AI tự động sinh ra bức tranh hoàn chỉnh. Tôi muốn đăng ký bản quyền cho những bức tranh này nhưng không biết có được không? Mong luật sư giải đáp giúp tôi. Cảm ơn Luật sư.

Trả lời: Cảm ơn Quý khách đã tin tưởng và gửi câu hỏi đến Công ty Luật FDVN (“FDVN”), sau khi tìm hiểu các quy định pháp luật, FDVN có những thông tin trao đổi sau:

Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định về việc phát sinh quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo cụ thể như sau:

+ Con người đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo tác phẩm, định hình hoặc thực hiện cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, bao gồm: Cung cấp dữ liệu đầu vào, tham số kỹ thuật mang tính nguyên gốc của mình hoặc xây dựng tài liệu thiết kế đối với chương trình máy tính; thiết lập các câu lệnh để điều khiển hệ thống trí tuệ nhân tạo; đánh giá, lựa chọn, chỉnh sửa, can thiệp hoặc diễn giải kết quả do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra; lựa chọn, sắp xếp, tổ chức nội dung, hình thức thể hiện đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan; đưa ra các quyết định thể hiện ý đồ nghệ thuật, thẩm mỹ hoặc kỹ năng chuyên môn; quyết định kết quả cuối cùng, bảo đảm kết quả phản ánh đúng ý tưởng của mình thay vì sự sắp đặt ngẫu nhiên hoặc tự động của thuật toán;

+ Con người chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp của đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan do mình tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo;

+ Không gây phương hại đến quyền tác giả, quyền liên quan đối với các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào cho hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Như vậy, theo quy định của pháp luật, để quyền tác giả được bảo hộ có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo thì cần đáp ứng 03 điều kiện quan trọng theo quy định của pháp luật như sau:

(i) Con người phải có đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào quá trình sáng tạo (như xây dựng câu lệnh phức tạp, đánh giá, lựa chọn, chỉnh sửa nhiều vòng và quyết định kết quả cuối cùng);

(ii) Con người chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp của tác phẩm;

(iii) Việc sử dụng AI không xâm phạm quyền tác giả của các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào.

Vì vậy, đối chiếu với trường hợp của Quý Khách hàng, Quý Khách hàng chỉ nhập câu lệnh đơn giản để AI tự động sinh ra sản phẩm mà không có sự can thiệp, chỉnh sửa mang tính sáng tạo, hành vi này không thể hiện vai trò chủ đạo của con người trong quá trình sáng tạo, vì câu lệnh sơ sài, kết quả cuối cùng do thuật toán AI quyết định chứ không phải do Quý Khách quyết định. Thêm nữa, Quý Khách cũng không thể đảm bảo nguồn dữ liệu huấn luyện AI có vi phạm bản quyền của người khác hay không, vì các hệ thống AI thường được huấn luyện trên kho dữ liệu khổng lồ bao gồm nhiều tác phẩm có bản quyền mà chưa được phép.

Do đó, bức tranh do AI tự động tạo ra chỉ từ vài câu lệnh đơn giản và không đáp ứng 03 điều kiện nêu trên theo quy định của pháp luật sẽ có khả năng không được bảo hộ quyền tác giả theo pháp luật Việt Nam.

Trên đây là ý kiến tư vấn của FDVN liên quan đến yêu cầu tư vấn của Quý khách trên cơ sở nghiên cứu các quy định pháp luật. Hy vọng ý kiến tư vấn của FDVN sẽ hữu ích cho Quý khách.

…………….

Luật sư tại Đà Nẵng:

Tầng 2 Tòa nhà Thư Dung Plaza, 87 Nguyễn Văn Linh, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Luật sư tại Huế:

366 Phan Chu Trinh, phường An Cựu, Thành phố Huế

Luật sư tại TP. Hồ Chí Minh:

146 Hoàng Hoa Thám, phường Gia Định, thành phố Hồ Chí Minh

Luật sư tại Hà Nội:

Tầng 2, Chung cư Báo Công an nhân dân, 23 đường Nghiêm Xuân Yêm, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Luật sư tại Nghệ An:

1421 Nguyễn Tất Thành, phường Quỳnh Mai, Nghệ An

Tầng 2, tòa nhà Cửa Tiền Phố, đường Hồ Hữu Nhân, phường Trường Vinh Tân, tỉnh Nghệ An